LỆ SƠN TRONG TÔI – MỘT CỘI RỄ, MỘT TÂM HỒN
Có những cái tên chỉ cần cất lên là cả một miền nhớ đã ùa về.
Với tôi, cái tên thiêng liêng ấy là Lệ Sơn.
Tôi là con gái họ Lê. Ba tôi là một thầy giáo dạy Văn nhưng cũng hiểu biết khá nhiều về Lịch sử và Địa lý. Trong căn nhà nhỏ lợp mái ngói rêu phong của gia đình, không chỉ có Truyện Kiều, có tác phẩm của Nam Cao, mà còn trang trọng lưu giữ một tấm bản đồ đất nước và cuốn gia phả làng Lệ Sơn đã sờn mòn theo năm tháng.
Từ thuở tôi còn bé tí, ba đã gieo vào tiềm thức tôi những câu chuyện về quê hương. Không phải bằng những bài giảng khô khan trên bục giảng, mà bằng lời kể trầm ấm bên bếp lửa hồng.
Ba thường chỉ tay ra dãy lèn đá chín mươi chín ngọn sừng sững trước mặt và bảo: “Con thấy không, Lệ Sơn ta nằm ở thế Rồng cuộn Hổ ngồi. Đầu Rồng là Lệ Sơn, đuôi Rồng là La Hà. Ngày xưa, có đàn chim phượng hoàng bay qua đã hạ cánh đậu xuống chín mươi chín ngọn núi này, nên đất này mới sinh ra lắm người đỗ đạt”.
Rồi ba kể tôi nghe về dòng sông Gianh – con sông hiền hòa như dải lụa mềm, ôm ấp và nuôi dưỡng bao thế hệ người dân Lệ Sơn.
Ba kể về ngôi đình làng cổ kính dựng từ năm 1957, về ngôi chùa Phúc Tự với chiều dài lịch sử hơn 500 năm tuổi.
Quê hương tôi êm đềm là thế, nhưng điều trân quý nhất nơi đây không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ, mà chính là tình người sâu nặng. "Tối lửa tắt đèn có nhau", một nhà có đám là cả xóm xúm vào giúp đỡ, một người đau ốm là cả làng đến sẻ chia. Cái tình ấy mộc mạc, thanh khiết như bát nước chè xanh, như củ khoai bẻ đôi trong những ngày giáp hạt.
Và trên tất cả, điều làm nên linh hồn của Lệ Sơn chính là truyền thống hiếu học.
Ba tôi vẫn thường tự hào nói: “Lệ Sơn mình là đệ nhất bát danh hương. Người ta giàu vì lúa vì vàng, còn làng mình giàu vì chữ”. Ngay từ những ngày đầu lập làng, các vị tiền nhân đã biết mời thầy đồ về khai chữ cho con em.
Ở đây, nhà nào cũng vậy, có thể thắt lưng buộc bụng thiếu ăn, nhưng quyết không để con cái phải thất học.
Chính ba tôi là một minh chứng sống động cho tinh thần ấy. Ba yêu Lệ Sơn bằng tình yêu hòa quyện của một nhà sử học, một nhà địa lý và một nhà thơ.
Đến tận bây giờ, tôi vẫn nâng niu giữ gìn những bài thơ ba viết về quê hương, được nắn nót bằng nét chữ nghiêng nghiêng trên nền giấy học trò hoen màu hoài niệm. Trong đó, bài thơ làm tôi xúc động nhất là “Lệ Sơn xuân vọng”, được ba viết vào một mùa xuân khi đứng trên đỉnh lèn nhìn xuống:
“Lệ Sơn xuân vọng ngất hương đồng,
Sông Gianh một dải uốn cong cong.
Chín mươi chín đỉnh lèn mây phủ bạc,
Ngàn năm tình đất vẫn mặn nồng.”
Vần thơ của ba đã theo tôi suốt cuộc đời, để mỗi khi nhớ về, cả một vùng quê hương lại hiện ra mồn một – vừa hùng vĩ, vừa tha thiết dịu dàng.
Năm nay, làng tròn 555 tuổi – một cột mốc nửa thiên niên kỷ thiêng liêng. "Nhất bảo tồn dư ngũ bách niên" (Năm trăm năm gìn giữ nét vàng son) – câu này được ghi trong miếu thờ họ Trần của làng, như một lời khẳng định đanh thép cho sức sống mãnh liệt của ngôi làng từ buổi khai hoang lập ấp đến khi trở thành một vùng đất văn vật lẫy lừng.
Đứng trước đại lễ của làng, tôi không còn là cô bé nhỏ năm nào ngồi nghe ba kể chuyện bên bếp lửa nữa. Giờ đây, tôi đã là một người phụ nữ trưởng thành, đang tiếp bước ba trên con đường gieo chữ, chèo lái những chuyến đò tri thức.
Lệ Sơn trong tôi, vì thế, không đơn thuần là một địa danh trên bản đồ. Lệ Sơn là giọng giảng bài trầm ấm của ba, là bóng dáng nhọc nhằn của bà, là tình làng nghĩa xóm chan chứa và là dòng máu hiếu học đã chảy tràn trong huyết quản.
Ba ơi! Nếu hôm nay ở một nơi nào đó ba đọc được những thước phim ký ức này của con, con chỉ muốn nói với ba rằng: Những hạt mầm tiềm thức ba gieo vào lòng con năm xưa nay đã bén rễ sâu dày, đã vươn mình thành cây cổ thụ của tình yêu quê hương không bao giờ cạn.
Lệ Sơn và con – chúng con là một. Một cội rễ, một tâm hồn!
------------------
Hộp thư cuộc thi:
Phát động từ ngày 20-9-2026, đến ngày 25-9-2026 Ban Tổ chức cuộc thi viết văn xuôi, thơ chủ đề "Làng Lệ Sơn và tôi" đã nhận được 20 tác phẩm của các tác giả gửi tham dự: Nguyễn Đức Hải, Phan Trọng Tùng, Nguyễn Văn chính (TP.HCM); Ngọc Hà, Nguyễn Thị Hồng, Lê Thị Thu Hồng (Đồng Hới); Lê Phước Trịnh (Quảng Nam); Đinh Xuân Trường (Hà Nội); Lê Bá Hòa, Lương Đình Ngọc, Trần thế Vinh (Tuyên Hóa); Nguyễn Tư Thế (Huế); Nguyễn Văn Giới (Gia Lai); Mai Nam Thắng (Hà Nội), Nguyễn Đặng Phương Nghi (Đồng Lê); Nguyễn Thị Minh Châu (Lệ Sơn), Lê Thị Hồng Hạnh (Quảng Trị), Phan Diệu Hồng (Đồng Nai), Nguyễn Thị Kim Hiền (Đồng Hới), Nguyễn Duy Xuân (ĐAKLAK), Nguyễn Thanh Sơn (Gia Lai)…
Ban Tổ chức trân trọng cảm ơn sự nhiệt tình của các tác giả và đang biên tập.
Ban Tổ chức tiếp tục nhận tác phẩm đến hết ngày 20-11-2026 qua email cuongluongduy@gmail.com (ĐT:0909026465)
