TÁC PHẨM DỰ THI VIẾT “LÀNG LỆ SƠN VÀ TÔI” MÃ SỐ 01
LỆ SƠN TRONG TÔI (mã số 01, thể loại văn xuôi)
Có những mảnh đất ta chỉ đi qua một thời trai trẻ, nhưng dấu chân năm tháng ấy lại hóa thành cội rễ suốt cuộc đời.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, khi mái tóc xanh nay đã điểm bạc và cuộc đời trải đủ thăng trầm, sâu thẳm trong tâm trí, tôi vẫn trào lên một nỗi nhớ khôn nguôi về dải đất đầu nguồn sông Gianh.
Chưa một lần có dịp trở lại chốn cũ, nhưng bến đò, nhà ga Lệ Sơn thuở ấy chưa bao giờ chìm vào quên lãng; nơi ấy vẫn nguyên vẹn như một bản hòa âm trầm lắng mà cuộc đời đã ban tặng cho tôi.
Lệ Sơn nằm thanh bình bên dòng nước mát lành của sông Gianh, nơi xóm làng bốn mùa sum suê cây trái.
Mỗi con nước ròng chảy qua mang theo bao kỷ niệm trôi về phía biển, rồi theo nhịp triều dâng trở lại, dập dềnh dưới những rặng tre xanh kẽo cà kẽo kẹt, ngân lên khúc điệu đong đưa như lời mẹ ru trầm bổng trưa hè.
Nơi ấy có tiếng gà gáy ngân vọng sau lũy tre làng, có làn khói bếp lơ lửng trên những mái tranh nghèo mà ấm áp tình người.
Ngày đất nước thống nhất, non sông liền một dải, niềm vui ngập tràn trong ánh mắt, nụ cười của người dân Lệ Sơn. Gác lại sau lưng những năm tháng chiến tranh gian khổ, nhà nhà hối hả bắt tay vào công cuộc hồi sinh quê hương.
Giữa cái nắng rát bỏng của những đợt gió Lào mùa hạ, bước chân người dân Lệ Sơn hân hoan với bao niềm tin và kỳ vọng tới tương lai về một miền quê giàu truyền thống cách mạng bên dòng sông thơ mộng.
Những khu vườn mít, chuối sum sê, vườn bưởi trĩu quả cùng những hàng chè xanh mướt thấp thoáng trong làn sương sớm mang lại cho tâm hồn một sự thư thái, lãng mạn, như lạc vào chốn miền quê bồng bềnh tiên cảnh.
Phía xa, từng đoàn tàu xuôi ngược ngày đêm hú những hồi còi dài trước khi vào sân ga Lệ Sơn rồi vun vút lao đi dọc dài dưới chân núi Phượng Hoàng hùng vĩ. Làng Lệ Sơn gắn liền với truyền thuyết đàn chim phượng hoàng tìm đất lập kinh đô nước Việt.
Theo truyền thuyết thì đàn chim 100 con bay đi khắp đất nước tìm đất lập kinh đô, khi bay qua vùng đất này nhận thấy phong cảnh hữu tình nên đã đậu trên 99 đỉnh núi phía sau làng, nhưng vì thiếu một chỗ nên phượng hoàng đầu đàn đã bay đi nơi khác. Vì thế, Lệ Sơn đã không được chọn làm kinh đô nước Việt, để lại chốn núi non sừng sững tựa đàn rồng vờn mây cuốn gió, như một chứng nhân cho bao đổi thay của lịch sử.
Để có được tuyến đường tàu hồi sinh cùng nhịp sống hòa bình hôm nay, cả một vùng Lệ Sơn từng phải oằn mình chịu đựng tiếng gầm rít của máy bay và những trận mưa bom bão đạn ác liệt. Là tuyến huyết mạch chiến lược vận chuyển người, vũ khí và vật chất chi viện từ hậu phương lớn miền Bắc vào chiến trường miền Nam, mảnh đất này đã gánh chịu không biết bao nhiêu hy sinh và tổn thất mới giữ trọn những cung đường nối liền hai miền Nam - Bắc.
Để hàn gắn vết thương chiến tranh và kịp thời thông tuyến đường sắt Bắc - Nam, đơn vị tôi ngày ấy nhận lệnh cơ động vào sửa chữa, khôi phục tuyến đường sắt bị hư hỏng bỏ hoang suốt thời gian dài do chiến tranh tàn phá, trong đó có cung đường chạy qua địa phận Lệ Sơn.
Công việc mở đường vô cùng gian khổ bởi thiếu thốn trăm bề, chủ yếu dựa vào sức người với cuốc xẻng, đôi quang gánh và những chiếc đầm gỗ giản đơn.
Lao động dưới cái nắng thiêu như lửa đốt. Đất phải gánh gồng, khiêng cáng từ xa. Những hố bom sâu hoắm phải dùng gàu thay nhau tát nước rồi xử lý bùn đất theo tiêu chuẩn công trình.
Những buổi anh em đang hì hục đào đắp nền đường, bất chợt phát hiện quả bom nổ chậm nằm sâu dưới lòng đất, phải sử dụng công binh khắc phục. Lại thêm khoảnh khắc nghẹt thở khi đầu đạn còn sót lại phát nổ làm đồng đội bị thương.
Chính trong gian lao và hiểm nguy thử thách ấy, tình quân dân Lệ Sơn lại càng thêm gắn bó keo sơn. Đoàn thanh niên địa phương kết nghĩa cùng đơn vị ngày đêm bám sát công trường, san lấp hố bom, tôn tạo nền đường.
Hình ảnh bà con, hội phụ nữ tần tảo nấu từng nồi nước chè xanh đậm đà, mang những trái bưởi, quả cam, nải chuối thơm ngọt từ vườn nhà ra tận công trường tiếp sức cho bộ đội làm tôi xúc động mãi không quên.
.jpg)
Giữa khói bụi lao động, tiếng loa truyền thanh vang lên những điệu hò, khúc hát thân thương, tạo nên một khí thế sôi nổi, hào hùng, xua đi mọi nhọc nhằn dưới nắng hè oi ả.
Hai bên đường tàu là những thửa ruộng nước ngập tràn cỏ lác, nơi từng đàn cá rô, cá cờ ngoi lên mặt nước, từng đàn cáy dương đôi mắt hễ nghe tiếng động là lao vút xuống chân bèo.
Nhớ làm sao những buổi chiều lấm lem bùn đất sau giờ lao động, anh em chúng tôi ào xuống bến sông của làng Lệ Sơn thả mình vùng vẫy, gột rửa mọi nhọc nhằn.
Có những bận đi công tác về muộn, đò dọc đã nghỉ, chúng tôi đành phải bơi xuôi theo con nước từ bến đò cây thị sang bãi sông Lệ Sơn.
Dòng sông Gianh xem vậy nhưng có khi con người đành bất lực. Mỗi lần nước lũ trên nguồn đổ về lại gặp thủy triều dâng lên, nước tràn ngập mênh mông.
Làm sao quên được những ngày tiểu đoàn bộ đóng quân ngay tại nhà mẹ Mận! Chồng mẹ từng là cán bộ Sở Giao thông tỉnh, đã mất. Mẹ vui tính, nhã nhặn và đôn hậu. Căn nhà nhỏ luôn rộn rã tiếng cười của những người con đang tuổi đến trường và tình thương ấm áp dành cho những người lính trẻ như ruột thịt.
Gia đình mẹ Mận có cô con gái lớn là giáo viên, chúng tôi thường gọi chị với cái tên kính trọng "chị giáo". Cô em gái là Tuyên hiền lành, chịu khó.
Dịp tôi về ôn thi đại học ở trường Văn hóa Quân khu 4 sơ tán ở Cộn, biết tin em học cao đẳng sư phạm, tôi đến thăm và từ đó đến giờ cũng chưa có dịp gặp lại.
Còn cu Tuyến thì nhanh nhẹn, thông minh, suốt ngày kéo tay chú bộ đội đi ra vườn leo trèo vỗ mít xem quả nào chín. Hai chú cháu lại í ới gọi nhau chạy ào ra bến sông, nhảy cái bùm xuống dòng nước mát lạnh để thỏa sức ngụp lặn, bơi lội tung tăng.
Những chiều buông xuống nơi dải đất Lệ Sơn, sau mỗi ngày lao động vất vả trên công trường khói bụi, chúng tôi lại quây quần bên hiên nhà râm ran chuyện trò.
Thương đám lính xa nhà, mẹ Mận tần tảo ra chợ chọn mua từng rổ chắt chắt tròn mẩy, bám đầy cát sỏi từ lòng dòng sông Gianh. Trở về nhà, mẹ cặm cụi ngồi bên thau nước, đãi thật sạch từng con hến nhỏ, rồi lọc lấy thứ nước cốt ngọt đậm vị phù sa để nấu chung với rau muống vườn nhà. Bát canh rau muống nấu chắt chắt ngọt lịm, mộc mạc mà chứa đựng trọn vẹn tình nghĩa thiết tha.
Chính hương vị đượm nồng tình nghĩa ấy, chính sự cưu mang dung dị mà lớn lao ấy đã theo suốt cuộc đời tôi, nuôi dưỡng tâm hồn một người lính trẻ từ những ngày binh nhất cho đến khi bước lên cương vị một vị tướng quân đội.
Thời gian gắn bó với mảnh đất xứ Lệ, với xã văn hóa xưa thân thương là niềm tự hào ghi dấu bao kỷ niệm trong đời tôi. Lệ Sơn giờ đây chắc đã đổi thay nhiều. Nửa thiên niên kỷ đã đi qua kể từ ngày ngôi làng ven đầu nguồn sông Gianh ấy hình thành.
Tròn 555 năm trải qua bao thăng trầm dâu bể và đổi thay, Lệ Sơn vẫn đứng đó, trầm mặc, kiên trung và đầy ắp nghĩa tình. Dù cuộc đời có đưa tôi đi đến phương trời nào, những năm tháng tuổi trẻ gắn bó với bến đò, nhà ga, với tình quân dân cá nước và bát canh chắt chắt đượm đà tình nghĩa của mẹ Mận cùng bà con xứ Lệ vẫn mãi là chốn linh thiêng trong tâm tưởng.
Hướng về Lệ Sơn trong ngày kỷ niệm thiêng liêng này, lòng tôi dâng lên niềm tự hào vô bờ và nỗi nhớ thương khắc khoải khôn nguôi.
TP.HCM, 10/9/2026
Ảnh minh họa: Lương Duy Cường
---------------------------------------------------
Hộp thư cuộc thi:
Phát động từ ngày 20-9-2026, đến ngày 24-9-2026 Ban Tổ chức cuộc thi viết văn xuôi, thơ chủ đề "Làng Lệ Sơn và tôi" đã nhận được 20 tác phẩm của các tác giả gửi tham dự: Nguyễn Đức Hải, Phan Trọng Tùng, Nguyễn Văn chính (TP.HCM); Ngọc Hà, Nguyễn Thị Hồng, Lê Thị Thu Hồng (Đồng Hới); Lê Phước Trịnh (Quảng Nam); Đinh Xuân Trường (Hà Nội); Lê Bá Hòa, Lương Đình Ngọc, Trần thế Vinh (Tuyên Hóa).
Ban Tổ chức trân trọng cảm ơn sự nhiệt tình của các tác giả và đang biên tập.
Ban Tổ chức tiếp tục nhận tác phẩm đến hết ngày 20-11-2026 qua email cuongluongduy@gmail.com (ĐT:0909026465)
